Prediker 4
Het leven is vol kwelling en teleurstelling
1 Opnieuw zag ik al de onderdrukking die er onder de zon plaatsvindt. En zie, de tranen van de onderdrukten; zij hadden echter geen trooster. Aan de kant van hun onderdrukkers was macht, zij daarentegen hadden geen trooster.
2 Daarom prees ik de doden, die al gestorven waren, boven de levenden, omdat die nog steeds in leven zijn.
3 Beter af dan die beiden is wie er nog nooit is geweest, die niet gezien heeft het kwaaddoen dat er onder de zon plaatsvindt.
Zoals eerder benoemd is het belangrijk om te onderscheiden vanuit welk perspectief Prediker spreekt Bovenstaande verzen moet je lezen vanuit het aardse perspectief. Doden hebben niet meer te maken met verdrukkers, levenden wel. Daarom zijn de doden beter af dan de levenden. Of sterker nog; wie beide niet heeft gezien heeft het nog beter (vers 3).
4 Verder zag ik van al het zwoegen en alle bekwaamheid bij het werk, dat iemand afgunst oplevert van zijn naaste. Ook dat is vluchtig en najagen van wind.
5 De dwaas vouwt zijn handen samen en eet zijn eigen vlees.
6 Een hand vol rust is beter dan beide vuisten vol zwoegen en najagen van wind.
Een bijzonder vorm van verdrukking of onrecht die Prediker heeft gezien bij mensen is afgunst (vers 4). Het Hebreeuwse woord voor afgunst is qin'ah en kan zowel negatieve als positieve morele lading hebben, afhankelijk van het verband. Het dubbele gebruik van het woord 'al' en 'alle' geeft aan dat het gaat om elke vorm van zwoegen en bekwaamheid.
Vers 5 is het tegenovergestelde van vers 4, terwijl er ook een duidelijke overeenkomst is. De dwaas wordt gekenmerkt door totale onverschilligheid. Hij vouwt zijn handen samen, niet om te bidden (of te werken), maar om duidelijk te maken dat hij niet van plan is zijn handen te gebruiken (Spreuken 6:9-10, Spreuken 24:33). Luiheid is dus net zo fout als 'de jachtigheid van de streber'. Vers 6 geeft het enige goede alternatief: Laat je niet opjutten. Loop jezelf niet voorbij, maar wees ook niet lui. Alles draait om balans.
Hoe zit het met jouw agenda?
7 Opnieuw zag ik iets vluchtigs onder de zon.
8 Er is één, en geen tweede. Hij heeft ook geen kind of broer en toch komt er geen einde aan al zijn zwoegen. Ook wordt zijn oog niet verzadigd van rijkdom. Nooit is het: Voor wie tob ik mij af en laat ik mijzelf het goede ontbreken? Ook dat is vluchtig en een treurige bezigheid.
9 Twee zijn beter dan één, wat samen krijgen zij een goede beloning voor hun zwoegen.
10 Want als zij vallen, helpt de één zijn metgezel overeind. Maar wee die ene die valt, terwijl er geen tweede is om hem overeind te helpen.
11 Ook als er twee bij elkaar liggen, hebben zij warmte, maar hoe moet één alleen warm worden?
12 En als iemand de één overweldigt, zullen die twee tegen hem standhouden. Een drievoudig snoer wordt niet snel gebroken.
In Genesis 2 vers 18 sprak God al dat het niet goed is voor de mens om alleen te zijn. Ook Prediker is de vluchtigheid van eenzaamheid niet ontgaan. Hij beschrijft in vers 7 tot en met 9 de leegte van eenzaamheid met als gevolg de vruchteloosheid van hard werken. Want met wie kun je al je zwoegen delen als je alleen bent? Je kan een groot bedrijf hebben, maar niemand die het kan overnemen. Je kan een overvloed aan eten hebben, maar niemand die mee-eet. Je kan meer hebben dan je ooit zelf kan opmaken, maar voor wie doe je het? Eenzaam zijn en hard werken, dit is een vluchtige en treurige bezigheid (vers 8). Wat voor zin heeft het om te streven om de beste te zijn, aangezien je dan alleen een positie hebt en niet samen?
Het drievoudige snoer in het huwelijk is de vrouw, de man en God.
13 Beter een arme maar wijze jongeman, dan een oude maar dwaze koning die van geen waarschuwing meer wil weten.
14 Ja, iemand komt uit de gevangenis om koning te worden, terwijl iemand die in zijn koninkrijk is geboren, verarmt.
15 Ik zag al de levenden onder de zon omgaan met de jongeman, de tweede, die voor hem in de plaats kwam.
16 Er komt geen einde aan al het volk, aan allen die er vóór hen waren. Ook zij zullen die later komen, zich niet over hem verblijden. Ja, ook dat is vluchtig en najagen van wind.
17 Let op uw voeten als u naar het huis van God gaat. Het is beter dat men naderbij komt om te luisteren dan om als dwazen een offer te geven, want die weten niet dat zij kwaad doen.
Volksgunst is vluchtig (vers 16). Kijk naar het leven van Jezus. De ene dag ontvingen ze Hem vol lof en de andere dag hingen ze Hem aan een kruis. Na 'hail Him' volgde 'nail Him'.
Luisteren betekent zowel 'aandachtig letten op' als 'gehoorzamen'.